سوزومی

«سوزومه ایواتو» یک دختر ۱۷ساله است که در جزیره‌ی کیوشو در جنوب غربی ژاپن زندگی می‌کند. او بیش از یک دهه پیش، مادرش را از دست داده و توسط خاله‌اش بزرگ شده است، اما همیشه برایش سؤالاتی وجود دارد که دقیقاً برای مادرش چه اتفاقی افتاده است. یک روز که سوزومه درحال رفتن به مدرسه بود، با مرد جوان غریبه‌ای به نام «ساتو» برخورد می‌کند. ساتو از او درباره‌ی منطقه‌ی متروکه‌ی شهر می‌پرسد. سوزومه نیز آدرس استراحتگاه متروکه‌ای را که در آن نزدیکی است می‌دهد. او که مجذوب پسر شده است، به مدرسه نمی‌رود و به جست‌وجوی ساتو در آن منطقه‌ی متروکه می‌پردازد. سوزومه در آنجا به یک درِ عجیب می‌رسد که وقتی آن را باز می‌کند، منظره‌ای متفاوت را با نورهای ستاره‌ای می‌بیند، اما نمی‌تواند از آن عبور کند. هربار که از در وارد می‌شود باز خود را در همان مکان متروکه می‌یابد. سوزومه بی‌آنکه بداند گویی که ماجرایی را به راه انداخته است. او به مدرسه برمی‌گردد و تلاش می‌کند که آنچه را که دیده فراموش کند، اما در همان لحظه از دیدن یک نیروی قرمزرنگ کِرم‌مانند در آسمان که درحال دودکردن است شگفت‌زده می‌شود. این شگفتی زمانی بیشتر می‌شود که درمی‌یابد دیگران این صحنه را نمی‌بینند. سوزومه به‌سمت همان منطقه‌ی متروکه برمی‌گردد و آن انرژی قرمزرنگ را می‌بیند که از دری که قبلا پیدا کرده بود بیرون می‌آید و سوتا در تلاش است تا آن را ببندد. سوزومه به او کمک می‌کند تا آن را ببندد، اما در این بین چیزی اشتباه است. به نظر می‌رسد که مداخله‌ی سوزومه پیش از این، یک چیزی را آزاد کرده است و آن قفل یا طلسمی است که باید می‌بود و اکنون نیست! اکثر مردم نمی‌توانند نیرویی را که می‌تواند از این درها وارد شود ببینند، اما این همان چیزی است که باعث زلزله در ژاپن می‌شود. این انرژی‌ها درواقع از سوی کامی‌های طبیعت آزاد شده‌اند. کامی‌ها، خدایانی هستند که قصد دارند بعد از قرن‌ها به متعلقات خود دست یابند، چیزهایی از طبیعت مثل رودها، کوه‌ها و... که اکنون در اختیار انسان‌هاست، بنابراین با ایجاد زلزله جان انسان‌ها را به‌خطر می‌اندازند. سوتا که پس از زخمی‌شدن خودش را در خانه‌ی سوزومه می‌بیند، ناگهان از طریق طلسم دایجین (گربه‌ی سفید) تبدیل به یک صندلی سخنگو می‌شود. این گربه‌ی بازیگوش مدام در حال تعقیب آنهاست و تصمیم دارد که از این به‌بعد به‌جای طلسم درها، یک گربه‌ی آزاد باشد. حالا یک نفر باید به‌عنوان طلسم جای او را بگیرد تا این درها باز نشوند و این شخص از نظر دایجین کسی نیست به‌جز سوتا. سوتا که خطر را حس می‌کند و عرصه را تنگ می‌بیند، فداکارانه تصمیم می‌گیرد که خودش به‌عنوان طلسم، درهای انرژی را ببندد تا جان میلیون‌ها انسان را از خطر زلزله حفظ کند. پس از دنیا می‌رود و ساکن دنیای مردگان یا برزخ می‌شود. سوزومه این اتفاق دردناک را تاب نمی‌آورد و از طریق پدربزرگ سوتا موفق به یافتن روشی برای نجات و آزادکردن او از این طلسم و ضمنا بسته‌شدن درِ انرژی می‌شود. نهایتاً دایجین به همراه گربه‌ی بزرگ سیاهی (که آشکارا نماد بین و یانگ هستند) سوتا و سوزومه را نجات می‌دهند و دایجین بازیگوش دوباره تبدیل به قفل یا طلسم سنگی درِ می‌شود.

• اگر شما به‌جای سوزومه بودید به نظرتان کار درستی که باید انجام می‌دادید چه بود؟ آیا طبیعت متعلق به ماست و حالت ملکیت ما را دارد یا صرفا امانت و هدیه‌ای از جانب خداوند است؟ آیا پشت اتفاقات طبیعی یا حتی غیر طبیعی عللی ماورایی وجود دارد؟ اگر اینطور است چه رفتاری مناسب انسان در دنیاست؟ خلاصه: آیا تا به‌حال به نقش و اثرگذاری خودت در نظام هستی فکر کرده‌ای؟

انیمه‌ی سوزومه، جدیدترین اثر «ماکاتو شینکای» خالق انیمه‌ی معروف «اسم تو» است. در ژاپن، ماکاتو شینکای را با «هایائو میازاکی» مقایسه می‌کنند و امیدوارند که او بتواند میراث‌دار خوبی برای میازاکی باشد. جهان‌بینی انیمه‌ی سوزمه بر پایه‌ی آئین یا مذهب شینتو است که در این مذهب طبیعت امری مقدس انگاشته می‌شود. در کنار این جهان‌بینی، شینکای در آثارش چاشنی عشق را نیز اضافه می‌کند تا قهرمان خود را در سفری اسطوره‌ای به ماجراجویی بفرستد. تقریباً سالانه 1500 زمین لرزه در ژاپن رخ می‌دهد و ساخت انیمه‌ی سوزومه نیز مستقیماً به یک زلزله‌ی بزرگ در سال 2011 در شهر توهوکو اشاره دارد که اغلب فقط با تاریخ وقوعش یاد می‌شود یعنی: 3.11. می‌توان گفت به شکل محوری، انیمه‌ی سوزومه بنیان ریشه‌یابی این بلای طبیعی است. ماکاتو شینکای، خشم کامی‌ها (خدایان اساطیری ژاپن) را عامل اصلی این رخداد طبیعی نشان داده است. از دیدگاه شینکای این زلزله یا تمام اتفاقات طبیعی و غیرطبیعی به عبارتی، نازل می‌شوند نه اینکه صرفاً اتفاق می‌افتند. یعنی، حکم در جای دیگر صادر می‌شود و در این دنیا احکام به اجرا درمی‌آیند. به قول حکیم میرفندرسکی: چرخ با این اختران، نغز و خوش و زیباستی صورتی در زیر دارد، آنچه در بالاستی البته کامی‌ها کورکورانه هم عمل نمی‌کنند، بلکه متناسب با افعال و وضعیت وجودی انسان در دنیا، عکس‌العمل متناسب را نشان می‌دهند. این حقیقت درواقع به زبان خودش در تمام مذاهب و طریقت‌های باطنی از شینتو و بوشیدو گرفته تا اسلام به نحوی جلوه‌گر است. فی‌المثل آیات سوره‌ی «زلزال» گواه خوبی برای نشان‌دادن این مسأله است، خاصه آنجا که می‌گوید: بان ربک لوحی لها (چون خدای تو به زمین وحی می‌کند که بلرزد، زلزله می‌شود) حال در شینتوی ژاپن نیز با عنوان کامی نامازو (خدای زلزله) از آن یاد می‌شود. ماکاتو شینکای، به‎نحوی در داستان این انیمه قصد دارد بگوید؛ جهان ما با جهان‌ها یا ابعاد دیگر تداخل دارد و یک دنیای مستقل و غیر اثر‌پذیر نیست و اینجاست که بحث مسئولیت انسان در قبال طبیعت و هستی مطرح می‌شود، بی‌تفاوت‌بودن و بی‌تفاوت‌گذشتن؟ یا مثل سوتا و سوزومه مسئولانه عمل کردن؟ نسل بشر نیز گریزی ندارد جز اینکه نقش خود را در این نظام هستی تعیین نماید و به‌ انرژی و اثری که از خود در طبیعت و نظام هستی باقی می‌گذارد نیز فکر کند. این انیمه می‌تواند گزینه‌ی مناسبی برای گفت‌وگو در بستر خانواده‌ باشد تا شما نیز درباره‌ی این موضوع تأمل کنید و به اثرپذیری نقش خود و فرزندانتان در چرخه‌ی هستی بیندیشید. از سوی دیگر، در این انیمه با پرداختن به شخصیت گربه‌ی سفید (دایجین) و گربه‌ی سیاه به مفهوم یین و یانگ نیز اشاره شده است. مفهومی که قصد دارد تا به ما بگوید؛ در دل هر شر و دردسری، خیر و راهنماییِ بزرگتری نهفته است و آن درحقیقت، یک نیروی خنثی در هستی است که به معنی چیزی فراتر از قطبیتِ خیر و شر است که می‌تواند به دو مفهوم تاریکی و نور، معنا ببخشد و هیچگونه قضاوت‌گری ارزشی در وجودش معنا ندارد. شبیه اینکه اگر تاریکی نباشد، اساساً ما درکی از نور نداریم و بالعکس. درواقع، هستی با این تضادها معنا و مفهوم می‌یابند و به درک می‌رسند. این موضوع نیز می‌تواند موضوع دیگری برای بحث و گفت‌وگو باشد. خلاصه: انیمه‌ی سوزومه، در یک فضای ماورایی قصد دارد به مخاطب نشان دهد که افعال و وضعیت او در نظام هستی و طبیعت نقش مستقیم دارد، بنابراین باید نقش مسئولانه‌ای را در این دنیا ایفا کند.

این انیمه زیبا، مضامین عشق، از دست دادن و ماجراجویی را کاوش می‌کند و این پرسش را مطرح می‌کند که سرنوشت مکان‌هایی که روزگاری دوستشان داشتیم و اکنون رها شده‌اند، چه می‌شود. انیمه «سوزومه» با انیمیشنی چشم‌نواز، داستانی پخته و مرتبط درباره کنار آمدن با غم و عشق ارائه می‌دهد. در سراسر فیلم، سوزومه مجبور می‌شود تا بار دیگر به تروما و آسیب مرگ مادرش در یک سونامی در کودکی‌اش بازگردد. این فیلم همچنین به از دست دادن مکان‌ها می‌پردازد؛ جایی مانند یک پارک تفریحی قدیمی که روزگاری پر از زندگی بود اما اکنون رها شده و به فراموشی سپرده شده است. هر بار که سوزومه در یکی از این مکان‌های فراموش‌شده در را می‌بندد، گویی آخرین بدرقه را با آن مکان انجام می‌دهد، زیرا او یکی از معدود کسانی است که می‌تواند به خاطرات و احساسات باقیمانده از دورانی گذشته دسترسی پیدا کند و آنها را حس کند.هنر و پویانمایی در انیمه سوزومه حیرت‌انگیز است. دقت در جزئیات محیط‌ها و پویانمایی شخصیت‌ها که احساسات آن‌ها را به‌خوبی به تصویر می‌کشد، دیدنی و لذت‌بخش است. موسیقی نیز در این انیمه فوق‌العاده است و صداپیشگان اجراهای بی‌نظیری ارائه داده‌اند که احساسات صحنه‌های پرهیجان را به‌خوبی منتقل می‌کند؛ مانند مشاجره‌ای بین سوزومه و عمه‌اش که فشار و سختی‌های ناشی از فقدان یکی از والدین و نیز چالش‌های آن‌ها با وضعیت خانواده غیر سنتی خود را نشان می‌دهد. در مجموع، سوزومه یک انیمه سینمایی برنده است که تقریباً از هر نظر تاثیرگذار و شگفت‌انگیز است و برای همه سنین مناسب و لذت‌بخش خواهد بود.